Ontzorgd – ‘Ik vond het heel mooi dat er niet met de vinger werd gewezen’

Klinisch psycholoog en basisarts Kirsten Lamberts werkt sinds een half jaar als manager behandeldienst en eerstverantwoordelijk gedragskundige bij De Hoven, een zorgorganisatie voor ouderen. Buiten kantoortijden levert medTzorg er de spoedhuisartsenzorg, tot genoegen van Lamberts.

“medTzorg heeft voor een professionaliseringsslag gezorgd.”

Als Kirsten Lamberts op netwerkbijeenkomsten vertelt dat ze als klinisch psycholoog in de ouderenzorg werkt, wordt daar vaak wat neerbuigend over gedaan. ‘Dat is toch vreselijk?’ of ‘Wat zonde!’, hoort ze dan. Terwijl Lamberts juist volledig gegrepen is door het werkveld, met name door de complexiteit. “Ik ben een soort kruistocht begonnen om duidelijk te maken hoe complex ouderenzorg is. Dit drijft me enorm, want er is voor zowel artsen als psychologen zo onwijs veel te leren in de ouderenzorg. Onze bewoners hebben vaak dementie, meerdere chronische ziekten, een waslijst aan medicatie en een hele levensgeschiedenis. Alleen al de differentiaaldiagnose is zo divers: die gaat van delier naar dementie, van posttraumatisch stress syndroom naar overdosering van een van de vele medicijnen tot ontregelde diabetes. Echt superinteressant.”

In de regio waar Lamberts werkt, Noordoost-Groningen, speelt daarnaast vaak sociaaleconomische complexiteit mee: armoede, verslaving, gezinnen die niet compleet zijn of met elkaar overhoop liggen. En dan is het proces van opgenomen worden in een instelling vaak ook nog eens lastig voor zowel de bewoner zelf als voor de familie. Mantelzorgers kunnen overbelast zijn geraakt, er kan ruzie zijn, er is stress. “Hoe kan je dan iemand comfortabel de laatste fase van zijn leven in laten gaan? Dat vind ik heel waardevol.”

Schuld en schaamte

Ook de focus op de naasten vindt Lamberts belangrijk. “Als iemand bij ons komt wonen, start voor de naasten het begin van het rouwverwerkingsproces. Als je dat niet goed begeleid, kan een naaste in verstoorde rouw terechtkomen. Dat kan zorgen voor bijvoorbeeld uitval op het werk en kan grote maatschappelijke gevolgen hebben.” Lamberts merkt dat bij kinderen vaak schuldgevoel en schaamte meespelen om een ouder in een verpleeghuis onder te brengen. “Mensen moeten zo lang mogelijk thuis blijven wonen, met mantelzorg. Je moet je voortdurend verdedigen naar de buren als dat niet meer lukt.”

Maar in verreweg de meeste gevallen zeggen naasten: ‘dat hadden we echt eerder moeten doen’ of ‘wat fijn dat ik nu weer de dochter kan zijn in plaats van dat ik steeds bang moet zijn dat het mis gaat’. Lamberts: “Als je dat voor elkaar krijgt, geeft dat echt een kicken gevoel.”

Opgetrokken wenkbrauw

De Hoven maakt voor de avond-, nacht- en weekenddiensten gebruik van medTzorg. Dat geeft rust in de teams, zegt Lamberts. “Het zorgt dat artsen en verpleegkundig specialisten echt hun dienst kunnen afsluiten en kunnen ontspannen daarna.” Daarnaast is het heel prettig dat de medische vakgroep geen diensten hoeft te draaien, zegt Lamberts. “In de ouderenzorg hebben we best moeite om zorgverleners aan te trekken. medTzorg maakt dit een werkveld waarin je een goede werk-privé-balans kunt hebben en dat maakt het een fijne en aantrekkelijke baan.”

Bovendien heeft medTzorg voor een professionaliseringsslag gezorgd, ziet Lamberts. “medTzorg hanteert een heel duidelijk en strak protocol voor de triage. Dat maakt dat onze teams ook professioneler moesten gaan werken.” Ook op andere vlakken zorgt de samenwerking met medTzorg ervoor dat medewerkers van De Hoven kritischer naar zichzelf kijken, geeft Lamberts aan. “Omdat er iemand van buiten de organisatie naar binnen komt, voel je je een beetje bekeken. Dat is goed: dan kijk je kritisch naar je eigen handelen en wekwijze.” Want natuurlijk wordt er wel eens ‘met een opgetrokken wenkbrauw’ gekeken naar het handelen van een medTzorg-arts, zegt Lamberts. Maar een verschil van mening tussen de medische dienst van De Hoven en medTzorg leidt ook altijd tot reflectie binnen haar eigen organisatie, geeft ze aan. “Iedereen realiseert zich dat een medTzorg-arts handelt naar datgene wat hij of zij gepresenteerd krijgt. Het is dus essentieel dat de verpleegkundige de overdacht goed doet en de situatie juist schetst.”

Noodmedicatie

Lamberts geeft een voorbeeld. Onlangs overleed een bewoner tijdens een ANW-dienst. Dat leidde tot een klacht van de familie: hoe kon de toestand zo snel verslechterd zijn? Wat was er overdag gebeurd en was er in de nachtdienst wel goed gehandeld? Lamberts: “Ik vond het heel mooi dat er niet met de vinger werd gewezen. Niet vanuit De Hoven naar medTzorg en ook niet andersom. Bovenaan stond waar het om ging: een heel verdrietige familie die geschrokken was over hoe snel het was gegaan. Op dat moment moet er gewoon aandacht zijn voor de familie. Punt. Daarna kunnen we kijken hoe we een volgende keer de communicatie beter kunnen doen en of we de ANW-arts beter hadden moeten informeren over de toestand van deze bewoner en dergelijke. Het is belangrijk dat medTzorg-artsen goed de informatie kunnen ophalen uit het dossier en dat het beleid helder is opgeschreven.”

Een ander voorbeeld: als een bewoner vanuit zijn of haar dementie volledig ontregelt, boos en agressief wordt en er in de ANW-dienst noodmedicatie wordt toegepast. Lamberts: “Dat is een heel vervelende situatie, voor zowel de bewoner als het team en de arts. Het is essentieel dat er samen met de dagdiensten wordt gekeken hoe dat heeft kunnen gebeuren. Wat hebben we niet goed gedaan? Hoe kunnen we zo’n situatie voorkomen? Daarbij kijken we vaak meer naar onszelf, eerlijk gezegd. Dan snapt iedereen: de medTzorg-arts kon niet anders.”

Het is kortom een mooie samenwerking tussen De Hoven en medTzorg, vindt Lamberts. “Wat ik voel bij zowel medTzorg als De Hoven, is dat we vooral vanuit de bewoner en dienst naasten denken. Dat is voor mij de charme van het werkveld. We gaan er allemaal voor dat zij een heel fijn laatste stukje leven met elkaar hebben.”

Samenwerken in complexe zorg

Freddy Mulder is als regiomanager van medTzorg in Noord-Nederland de schakel tussen de zorgorganisaties en de artsen van medTzorg. De samenwerking met De Hoven waardeert hij sterk door de input en de korte lijntjes.

“Dat De Hoven altijd bij artsenoverleg is, geeft hun betrokkenheid aan”

“Wat ik heel fijn vind van De Hoven is dat de organisatie medTzorg echt ziet als onderdeel van hun werkproces in plaats van een dienst die je toevallig nodig hebt omdat je de ANW-diensten niet zelf kan organiseren. Zo wordt de zorg een gezamenlijke verantwoordelijkheid in plaats van een noodzaak. Ze vragen niet alleen aan ons om de continuïteit te borgen, maar pakken er ook zelf een rol in. Dat doet De Hoven door achter medTzorg te staan op het moment dat er wat speelt, maar ook door altijd bij het artsenoverleg te zijn. Drie keer per jaar komen medTzorg-artsen en artsen en managers van instellingen waar we werken bij elkaar om te bespreken wat er in het veld speelt. Laatst ging het in zo’n overleg bijvoorbeeld over het insturen van een bewoner naar het ziekenhuis. Daar zijn duidelijke richtlijnen en protocollen voor, maar er is ook altijd een grijs gebied. Het is heel fijn om bij zo’n overleg input van verschillende kanten te krijgen. Dan leer je van elkaar. Het is ook goed als je elkaar kent. Dat De Hoven altijd vertegenwoordigd is bij zo’n overleg, geeft hun betrokkenheid aan.”

 

Tekst: Anne Doeleman