Vraag 16: Wat is het beleid bij alcoholonttrekking?

Je wordt gevraagd om beleid te maken bij een onttrekkende alcoholist.
Normaliter drinkt deze patiënt 15 halve liters bier per dag.
De patiënt zal meer dan zeven dagen in een gesloten setting moeten verblijven en heeft geen toegang tot alcohol.

Vraag

Wat is je beleid?

1. Diazepam‑afbouwschema starten nádat je onttrekkingsverschijnselen ziet, thiamine alleen bij slechte voedingstoestand.
2. Diazepam‑afbouwschema starten nádat je onttrekkingsverschijnselen ziet, thiamine direct starten.
3. Diazepam‑afbouwschema starten vóórdat je onttrekkingsverschijnselen ziet, thiamine direct starten.
4. Chloordiazepoxide‑afbouwschema starten nádat je onttrekkingsverschijnselen ziet, thiamine direct starten.

Antwoord

Het goede antwoord is 2
Thiamine wordt altijd direct gestart, benzodiazepinen pas nadat je objectiveerbare onttrekkingsverschijnselen ziet.

Thiaminesuppletie begin je bij voorkeur per injectie bij deze zware drinker. Je geeft dan drie dagen lang 250 mg diep intramusculair. Idealiter geef je hierna tabletten als 4dd 25 mg (vanwege de slechte absorptie). Bij leveringsproblemen kun je als alternatief 2dd 50 mg geven.
Als de patiënt injecties weigert of deze niet beschikbaar zijn, begin je direct met tabletten.

Thiaminesuppletie voorkomt het syndroom van Wernicke‑Korsakoff, waarbij microbloedingen in het brein levensbedreigende ataxie veroorzaken (Wernicke) en blijvende kortetermijngeheugenstoornissen optreden (Korsakoff). Deze beelden hebben een slechte prognose.

Benzodiazepinen voorkomen onthoudingsinsulten en onthoudingsdelieren en dempen de afkickverschijnselen. Een valkuil is om al te starten terwijl de patiënt nog niet aan het onttrekken is. Je krijgt dan een 1+1=3‑effect van alcohol en benzodiazepinen, die elkaars werking versterken, met sedatie en aspiratie of verstikking bij bewusteloosheid als risico. Start dus pas benzodiazepinen als je objectiveerbare alcoholonttrekking ziet.

NB: Chloordiazepoxide (Librium) was vroeger het eerstekeusmiddel voor alcoholonttrekking, maar is al lang van de markt en in de richtlijnen vervangen door diazepam.

Meer informatie

Bekijk de bijbehorende richtlijn over Verslaving (onder revisie 2026) en ons onderwijs: